Voor oud-student Ilja van Dijk (26) lijkt de afbetaling van de studieschuld voorlopig nog ver weg. Ilja kampt met het vinden van een baan, wat betekent dat de schuld, die bijna 50.000 euro bedraagt, vooralsnog niet hoeft te worden afgelost. “Dit belemmert mijn dromen voor de toekomst.” Ilja's situatie is niet uniek. Volgens recente cijfers van het CBS hebben bijna 150.000 studenten en oud-studenten een studieschuld van 50.000 euro of meer. Dit is een verdubbeling in zes jaar tijd en betreft voornamelijk oud-studenten zoals Ilja die hun schuld tijdens het leenstelsel opbouwden.
Door de afschaffing van de basisbeurs zagen veel studenten zich genoodzaakt om te lenen, wat een groot probleem vormt, zegt econoom en UvA-docent Ciara van Krevel. “De minister stelde studenten gerust dat ze geen angst hoefden te hebben voor lenen, wat leidde tot meer leningen.”
'Lenen als noodzaak'
Er zijn tal van redenen waarom mensen veel geld tijdens hun studie moeten lenen. Sommige studenten kunnen naast hun opleiding niet werken vanwege bijvoorbeeld mantelzorgtaken, aldus de Landelijke Studentenvakbond (LSVb). Ook een verkeerde studierichting kan leiden tot extra leningen. “Het is heel individueel,” zegt voorzitter Evy Kras. “Maar niemand kiest bewust voor een hoge studieschuld.” Het Interstedelijk Studenten Overleg (ISO) benadrukt dat studenten vaak lenen omdat ze geen financiële steun van thuis krijgen of langer studeren, waardoor ze andere tegemoetkomingen kwijtraken. Voorzitter Allis Richardson: “Voor deze groepen is lenen vaak noodzakelijk om te kunnen studeren.”
Hoog studielening, geen baan
Ilja startte in 2019 met een bachelor Sociologie aan de Universiteit van Amsterdam en verhuisde in januari 2022 naar een studentenkamer in de stad. Na een niet afgemaakte master Theaterwetenschappen, verhuisde Ilja noodgedwongen terug naar diens ouders in Huizen. Tijdens de drie jaar op kamers leende Ilja geld. “Ik begon met 450 euro per maand, maar kwam er al snel achter dat meer nodig was.” Geleidelijk liep het leenbedrag op tot het maximum. “Dit was noodzakelijk voor huur, boodschappen en een sociaal leven.” Bovendien zat Ilja een jaar in het bestuur van de studententoneelvereniging. “Dat zorgde ervoor dat ik een jaar extra moest lenen wegens de tijdsinvestering.”
Rente op leningen
Studentenorganisatie ISO roept de regering op om toezeggingen aan studenten na te komen. In het regeerakkoord hebben VVD, CDA en D66 doelen vastgelegd voor betere financiële ondersteuning van studenten. Een van die doelen is om de rente op studieleningen niet hoger dan 2,5 procent te laten zijn. Momenteel staat dit op 2,33 procent, maar de afgelopen jaren is het rentepercentage gestegen. DUO maakt woensdag het percentage voor 2027 bekend. Hogere rente zou voor (oud)studenten hogere kosten betekenen na hun rentevaste periode. De studieschuld blijft Ilja voorlopig achtervolgen; na 1,5 jaar zonder succes solliciteren woont Ilja nog steeds met diploma maar zonder werk bij diens ouders. “Ik heb weinig vertrouwen dat ik op korte termijn een huis kan vinden.”
