Listen to this article
Volgens onderzoek van het Centraal Planbureau (CPB) worden ongeveer 300.000 huishoudens buitengewoon zwaar getroffen door de huidige energiecrisis. Vooral mensen met lage inkomens kunnen rekenen op een koopkrachtverlies van wel 6 procent. Huishoudens met inkomens tot en met modaal kunnen tot 4 procent achteruitgang ervaren. De problemen zijn met name ernstig voor diegenen die in slecht geïsoleerde woningen wonen en daardoor hoge energierekeningen hebben.
Hoog energieverbruik en reisafstanden
Er zijn ook mensen met lage inkomens die veel moeten reizen voor hun werk en daardoor hard geraakt worden door de hoge benzine- en dieselprijzen. Voor de gemiddelde Nederlandse burger wordt verwacht dat het koopkrachtverlies beperkt blijft tot minder dan 1 procent voor dit jaar en het volgende.
Politieke maatregelen en besluitvorming
De Tweede Kamer heeft de afgelopen maanden gedebatteerd over de stijgende brandstofprijzen. Er werd gesuggereerd om, net als Duitsland, de accijnzen tijdelijk te verlagen. In Nederland heeft de regering echter gekozen voor een verhoging van de kilometervergoeding voor woon-werkverkeer. Vanaf 1 juli worden ook specifieke belastingverlagingen ingevoerd voor ondernemers en vrachtwagens.
Het CPB steunt de beslissing om geen algemene accijnsverlaging door te voeren, omdat deze maatregel duur is zonder voldoende effect voor de mensen die het het meest nodig hebben. Het rapport suggereert de mogelijkheid van 'social-lease', waarbij mensen met een laag inkomen korting krijgen op private-lease contracten voor kleine elektrische voertuigen.
Koopkrachteffecten en verduurzaming
Mensen met vaste energiecontracten zullen pas bij contractvernieuwing de effecten voelen van de stijgende gasprijzen. Het kabinet heeft 195 miljoen euro toegekend aan een noodfonds om de zwaarst getroffenen te helpen. Langetermijnoplossingen zoals het verduurzamen van woningen blijken de meest effectieve manier voor het verlagen van energiekosten voor lage inkomens. Het Warmtefonds voorziet in renteloze leningen om dit mogelijk te maken.
Het CPB zal in augustus de volledige koopkrachtplaatjes opnieuw bekijken, inclusief indirecte kosten zoals stijgende voedselprijzen, als aanvulling op de kabinetsplannen voor Prinsjesdag.
