De wereld van kunstcriminaliteit is er een van spektakel en mysterie, waarin diefstal, oplichting en vervalsingen floreren. Recente gebeurtenissen, zoals de opmerkelijke diefstal in het Drents Museum te Assen, worden een onderdeel van deze intrigerende wereld. De rechtbank veroordeelde onlangs drie mannen voor het ontvreemden van Roemeense kunststukken uit dit museum, een daad die de annalen van de Nederlandse kunstroven verrijkt. Vergelijkbare diefstallen vonden plaats bij het Van Gogh Museum en de juwelendiefstal tijdens de kunstbeurs Tefaf in Maastricht.
Sporen van Kunstroof
Hoewel de spraakmakende gevallen veel aandacht krijgen, verloopt de gemiddelde kunstdiefstal anders, verklaart Erik Venema van het Team Kunst- en Antiekcriminaliteit. Vaak gaat het om schilderijen en beelden die uit particuliere huizen en tuinen gestolen worden, hoofdzakelijk vanwege hun metaalwaarde. Afgelopen jaar ontving de politie 250 meldingen van gestolen kunstwerken en 238 van bronzen en koperen beelden.
Vervalsingen in de Kunstwereld
Kunstvervalsingen komen echter veelvuldig voor; litho's, prints en etsen worden regelmatig nagemaakt en verkocht via online platformen zoals Catawiki en Marktplaats. Door de anonimiteit van deze platformen wordt het toezicht bemoeilijkt, aldus Venema. Onderzoek naar meer dan honderd vervalste schilderijen toont aan dat hoewel hun werkelijke waarde nihil is, ze voor torenhoge bedragen worden aangeboden.
Taxateur Peter van Beveren stelt dat het meeste aangeboden werk nep is. Hij vertelt over een nepschilderij dat online te koop stond voor 5000 euro, terwijl het eigenlijk niets waard was. Criminelen kunnen deze methode gebruiken voor volledige losgelden, een techniek genaamd 'artnapping'.
Kunst als Ruilmiddel
De kunstteam van de politie werkt nauw samen met privédetectives om gestolen kunst terug te brengen, zoals gebeurde met een Van Gogh die in 2020 werd gestolen in Laren. Soms worden kunstwerken bewust achtergehouden als ruilmiddel in onderhandelingen met justitie voor strafvermindering, zoals de maffiabaas Raffaele Imperiale deed in een Italiaanse drugszaak.
Ondanks de mogelijke voordelen voor criminelen, wordt de prioriteit vaak gegeven aan het terugbrengen van kunstwerken naar de rechtmatige eigenaar, wat kan leiden tot mildere straffen. Zo ook in de zaak van het Drents Museum, waar de terugkomst van de gestolen goederen leidde tot lagere straffen voor de daders, hoewel de rechtbank benadrukte dat de kunstwerken van onschatbare waarde zijn.
