Het aantal supermarkten in Nederland neemt af, met name in kleinere plaatsen. Sinds 2012 is er in steden en dorpen met een bevolking tot 10.000 inwoners een daling van 16 procent waargenomen, wat neerkomt op één op de zes supermarkten. Vooral in de kleinste dorpen is er sprake van een forse afname.
Volgens gegevens van het onderzoeksbureau Locatus is het totale aantal supermarkten in gebieden met maximaal 2500 inwoners de afgelopen 14 jaar met 36 procent gedaald. In dorpen met minder dan 1500 inwoners is er bijna een halvering te zien. Nederland heeft momenteel 303 plaatsen waar in 2012 nog een supermarkt was, maar nu niet meer.
De afname beperkt zich echter niet tot de kleinere dorpen. Ook in grotere plaatsen is er een afname, met een daling van bijna 10 procent van supermarkten in steden en dorpen tot 20.000 inwoners. Bewoners gebruiken een dorp supermarkt vaak voor 'vergeten boodschappen', maar dat is niet voldoende om een supermarkt rendabel te houden, legt Dirk Mulder, een supermarktexpert van ING, uit.
Bovendien zijn in nabijgelegen dorpen of steden vaak grotere en goedkopere supermarkten te vinden, zoals Lidl en Aldi, waar mensen hun grote boodschappen doen. Mulder merkt op dat dit fenomeen de lokale supermarkten in kleinere plaatsen onder druk zet.
Laurens Sloot, hoogleraar retail aan de Rijksuniversiteit Groningen, voegt toe dat het verbod op de verkoop van tabaksproducten vanaf midden 2024 supermarkten verder treft. Sommige consumenten kochten sigaretten bij een lokale supermarkt en deden tegelijkertijd hun andere boodschappen. Nu zijn ze gedwongen tabaksproducten elders te kopen, vaak in grotere plaatsen, waardoor ze daar ook hun overige boodschappen doen.
Kleine supermarkten zijn vaak eigendom van zelfstandige ondernemers die al worstelen met hogere kosten voor huur, personeel en energie. Het tabaksverbod heeft de moeilijkheden voor deze ondernemers nog verergerd, aldus Sloot. Ook heeft de nabijheid van grenslanden als Duitsland en België, waar brandstof en tabak goedkoper zijn, een negatieve impact op de Nederlandse dorpssupermarkten, aangezien consumenten daar ook boodschappen doen wanneer ze grenswinkelen.
De toekomst van dorpssupermarkten oogt somber, denkt Mulder, vooral als er geen opvolgers zijn wanneer een ondernemer met pensioen gaat of niet meer wil investeren. Hierdoor bezoeken consumenten vaak liever een modernere supermarkt in een nabije stad of dorp.
In grotere steden daarentegen is het aantal supermarkten toegenomen, met name door de opkomst van stadssupermarkten zoals AH to go en Jumbo City, evenals etnische supermarkten. Toch vertraagt de groei daar door de toenemende populariteit van online boodschappen doen.
Hoewel het aantal supermarkten in Nederland tussen 2012 en 2022 toenam, is er de laatste vier jaar een lichte daling zichtbaar. Consumenten kiezen vaak voor goedkopere supermarkten verder weg, wat de lokale ondernemers parten speelt. Mulder beklemtoont het belang van winkelen bij de dichtstbijzijnde supermarkt om een vitale lokale economie te behouden.
