Listen to this article
Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) heeft in het kader van de coronacrisis geprobeerd een eigen verhaal te creëren om hun beleid te rechtvaardigen. Deze benadering heeft geleid tot kritiek van zowel de media als het publiek, die het gevoel hadden dat ze achterbleven bij de overheid.
Erik Gerritsen, destijds de hoogste ambtenaar bij VWS, ontkende dat er fouten zijn gemaakt door het ministerie en benadrukte dat beslissingen op integere gronden zijn genomen. De voormalig coronaminister Hugo de Jonge verwees regelmatig naar 'hindsight bias' en benadrukte dat het eenvoudig is om achteraf oordelen te vellen over het beleid. In een voorbereidende nota stelt het ministerie dat veel evaluaties in Nederland gekenmerkt worden door 'hindsight bias', wat volgens hen weinig ruimte laat voor de complexiteit van besluitvorming tijdens onzekerheid.
Om het narratief te versterken, schakelde VWS het onafhankelijke onderzoeksbureau NSOB in om hun verhaal te onderbouwen. Dit bureau produceerde een rapport waarin de antwoorden op de onderzoeksvragen overwegend positief waren voor de prestaties van VWS. Martijn van der Steen van NSOB gaf echter toe dat de analyse beperkt was tot het perspectief van VWS en dat de opdracht mogelijk naïef was aangenomen.
Intern bleven journalisten en andere geïnteresseerden wachten op de openbaarmaking van stukken via de Wet openbaarheid van bestuur (Wob). VWS hield zich niet aan de standaardprocedures en koos voor een alternatieve werkwijze om de regie te behouden over welke documenten vrijgegeven werden en wanneer. Dit leidde tot juridische geschillen en kritiek van zowel de pers als het parlement.
Er werden uiteindelijk vragen gesteld over de 'alternatieve wob-werkwijze' waarbij snelheid en toegankelijkheid van informatieverstrekking ter discussie stonden. Hoewel VWS stelde dat hun aanpak tot snellere openbaarmaking zou leiden, was er intern twijfel over de effectiviteit daarvan. Uiteindelijk werd de alternatieve werkwijze door de rechter afgekeurd, en werd VWS aangespoord om zich aan de reguliere methoden te houden.
Desondanks bleef VWS zich verzetten tegen adviezen om hun werkwijze te herzien, wat leidde tot een kloof tussen het ministerie, de media en het publiek. De Raad van State oordeelde uiteindelijk grotendeels in het voordeel van de reguliere, wettelijk voorgeschreven procedures.
