Mensen met een migratieachtergrond worden bij fraudeonderzoeken bij het UWV vaker en zwaarder bestraft. Dit is gebleken uit interne documenten en interviews met ongeveer tien UWV-medewerkers, waaronder enkele leidinggevenden, melden AD en EenVandaag. Er wordt een beeld geschetst van discriminatie en racisme binnen de handhavingsafdeling van de uitkeringsinstantie UWV.
In 2025 drongen verschillende werknemers van het UWV aan op een intern onderzoek, toen zij vermoedden dat mensen met een migratieachtergrond vaker en hogere boetes kregen dan anderen in vergelijkbare gevallen. Naar aanleiding daarvan startte de interne controle-afdeling van het UWV een onderzoek naar de handhavingsafdeling.
Ongelijkheid in controle
Uit dat onderzoek bleek dat de afdeling die belast is met het opsporen van misbruik en fraude met uitkeringen, inderdaad onderscheid maakt. Zo bleek dat in steden als Alkmaar, Amsterdam en Utrecht 44 procent van de onderzochte personen een migratieachtergrond had, maar zij ontvingen 74 procent van alle opgelegde boetes. Ook in de regio Eindhoven werd een vergelijkbaar beeld geconstateerd; daar betroffen 36 procent van de gecontroleerde dossiers mensen met een migratieachtergrond, en zij kregen 71 procent van de boetes opgelegd. Volgens een onderzoeker is dit "aanzienlijk vaker" dan bij andere groepen. Deze mensen betaalden bovendien 98 procent van de totale boetes. In totaal werden 1682 dossiers gecontroleerd. De resultaten van dit onderzoek liggen sinds eind 2025 bij de raad van bestuur van het UWV.
Sfeer op de werkvloer
Op basis van gesprekken met (oud-)medewerkers melden AD en EenVandaag dat er ook op de werkvloer van alles misgaat. Zo worden leidinggevenden en cliënten die niet in Nederland geboren zijn spottend de "Arabische Liga" genoemd. Een leidinggevende zou zelfs hebben gezegd: "De oplossing is niet handhaven, de oplossing is alle Marokkanen het land uittrappen." En bij het onderzoeken van malafide uitzendbureaus spreekt men over een "aanpak van malafide Turken".
Twee voormalige medewerkers van de handhavingsafdeling beweren dat sollicitaties van mensen met een migratieachtergrond vaak op voorhand worden afgewezen, en dat ze als ze wel op gesprek mogen komen, inmiddels om hun afkomst worden gediscrimineerd. Zo vertelt een oud-medewerker van het UWV: "We zaten aan tafel met een erg geschikte kandidaat, maar na afloop werd gezegd: 'Ik kan niet met dat soort mensen communiceren.'" Deze vijandige sfeer zou voor medewerkers van kleur een reden zijn om de organisatie te verlaten.
Reacties van betrokkenen
Abdeluheb Choho, de voorzitter van de raad van bestuur van het UWV, heeft gereageerd op de bevindingen. "Het is onacceptabel dat enkele medewerkers binnen het UWV discriminerende uitspraken onderling maken. Wij bieden onze excuses aan aan iedereen die zich gediscrimineerd of racistisch bejegend voelt." Choho benadrukt echter dat het geen wetenschappelijk onderzoek betreft, en er dus geen harde conclusies aan kunnen worden verbonden. Er vindt momenteel een extern onderzoek plaats naar de uitkeringsinstantie, waarbij ook racisme en discriminatie worden onderzocht.
Volgens het AD is minister Vijlbrief van Sociale Zaken en Werkgelegenheid pas op de hoogte gesteld van het interne onderzoek na vragen van de krant. Het UWV heeft het ministerie in januari op de hoogte gebracht van de signalen en dat er verder onderzoek nodig was. Vijlbrief zegt de signalen uiterst serieus te nemen en wil de zaak grondig laten onderzoeken.
