Er is een nieuwe wet in de maak die de zelfstandigen in Nederland meer duidelijkheid moet bieden. Deze wet, die in 2028 moet worden ingevoerd, is ontworpen om zowel zzp'ers als opdrachtgevers meer zekerheid te geven over hun samenwerkingsverbanden. Minister Aartsen van Werk en Participatie hoopt de bezorgdheid bij opdrachtgevers over mogelijke belastingaanslagen te verminderen en een veilige werkomgeving voor zzp'ers te creëren.
Wat zijn de kenmerken van de nieuwe wet?
De voorgestelde wet stelt criteria waaraan iemand moet voldoen om als zzp'er te worden aangemerkt. Belangrijk is dat een zelfstandige moet zijn ingeschreven bij de Kamer van Koophandel, een btw-nummer moet hebben, met een zakelijke rekening werkt en moet factureren voor geleverde diensten. Daarnaast moet een zzp'er binnen een periode van twee jaar minimaal drie verschillende opdrachtgevers hebben, een eis die voorheen niet wettelijk vastlag. Er wordt ook gesproken over een verplichte financiële reserve voor zzp'ers.
Hoe was de situatie voorheen?
In het verleden was er de Verklaring Arbeidsrelatie (VAR), die in 2016 werd afgeschaft, wat leidde tot onzekerheid bij opdrachtgevers. Om deze onzekerheid te beperken, stopte de Belastingdienst tijdelijk met controles. Hierdoor namen zorgen over 'schijnzelfstandigheid' toe; situaties waarin iemand ogenschijnlijk als zelfstandige werkt, maar in feite een loondienstverband simuleert. In 2025 begint de Belastingdienst weer met controles op schijnzelfstandigheid, met referentie aan de Deliveroo-uitspraak van de Hoge Raad.
Reacties uit het veld
Nederland kent ruim een miljoen zzp'ers die variëren in hun reacties op het wetsvoorstel. Vooral in de ICT-sector dreigt de eis van drie opdrachtgevers binnen twee jaar voor problemen te zorgen. Belastingadviseurs zoals Boris Emmerig rapporteren veel vragen van opdrachtgevers over de praktische gevolgen van de wet. Terwijl sommige ondernemers vraagtekens plaatsen bij de haalbaarheid, ziet Erik Ziengs van Ondernemend Nederland (ONL) het als een positieve stap voor de positie van zelfstandigen.
Biedt de wet echt meer duidelijkheid?
Arbeidsrecht docent Niels van der Neut vraagt zich af of de wet daadwerkelijk meer helderheid zal scheppen. Volgens hem moet de wet eenvoudigere toetsingsprocedures inbouwen die over langere periodes zekerheid bieden. Ook Emmerig is kritisch over de eis voor drie 'volwaardige' opdrachtgevers, die nog voor onduidelijkheid kan zorgen.
Waarom moeten zzp'ers een buffer aanleggen?
De wet beoogt zzp'ers te verplichten om een financiële buffer op te bouwen voor situaties zoals pensioenopbouw of arbeidsongeschiktheid. Dit bedrag moet de zelfstandigheid in de onderneming onderstrepen, maar er worden geen specifieke eisen gesteld hoe dit moet worden gevormd. Er bestaat een potentieel conflict met de geplande verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering voor zelfstandigen in 2030; ONL pleit voor een 'opt-out' voor zzp'ers die al voldoende financiële reserves hebben.
