De herfst maakt haar opwachting, maar de langdurige droogte van de afgelopen maanden blijft Nederland nog lang beïnvloeden. Bouwbedrijven die zich bezighouden met het herstellen van funderingen hebben het drukker dan ooit. Veel huiseigenaren melden zich nadat ze na hun vakantie scheuren in hun muren hebben opgemerkt. Naar verwachting zullen nog veel meer huizen de komende jaren funderingsschade oplopen. Klimaatverandering en daarmee gepaard gaande extreme weersomstandigheden verergeren deze problemen. Volgens Otto Levelt, bodemdalingsexpert bij Deltares, kunnen huiseigenaren met een ondiepe fundering op kleigrond tijdens droge periodes schade verwachten. "2018 was erg droog en toen zagen we ook al problemen in die gebieden," merkt hij op. Door droogte krimpt kleigrond, wat kan leiden tot scheuren in muren of klemmende ramen en deuren.
Verontrustende cijfers
Deltares houdt op verschillende locaties in de gaten wat er met de kleigrond gebeurt. In steden als Arnhem zijn er wijken die te maken hebben met funderingsproblemen. De herstelkosten kunnen daar oplopen tot tienduizenden euro's. Hoewel hulpinstanties in Arnhem en andere plaatsen klaarstaan, is preventie de betere optie, stelt Levelt. Naast huizen met kleigrond zijn ook woningen op palen of veen- en zandgrond gevoelig voor verzakking. Deltares en TNO berekenden dat 425.000 huizen nu al funderingsproblemen hebben of daar binnenkort mee te maken krijgen. Kennis Centrum Aanpak Funderingsproblematiek (KCAF) verwacht dat dit aantal in dertig jaar zal stijgen naar zo'n 687.000 door klimaatverandering. Dat legt een grote druk op de woningmarkt. Sinds 1 april moeten taxatierapporten bij de verkoop van huizen een indicatie geven van de funderingsstaat. Maar vaak weten verkopers en kopers niet wat deze conditie werkelijk inhoudt; het blijft bij een voorspelling op basis van de locatie.
Toekomstbestendig bouwen
Frank van Lier van KCAF pleit voor een 'woningpaspoort' waarmee huiseigenaren alle informatie over hun woning kunnen inzien. Volgens hem negeren velen de funderingsproblemen, terwijl maar liefst 30 procent van de huizen met preventieve maatregelen gered zou kunnen worden. Levelt benadrukt het belang van klimaatbestendig bouwen. Kleigrond kan bijvoorbeeld worden afgedekt om uitdroging te voorkomen, en technieken zoals druppelirrigatie kunnen het vochtgehalte op peil houden. Diepere funderingen kunnen ook een oplossing bieden. Door klimaatverandering zullen perioden van langdurige droogte afgewisseld worden met hevige regenbuien, wat voor veel huizen problematisch is. Onvoldoende gefundeerde huizen op zachte ondergrond komen dichter bij het grondwater te liggen, met mogelijk vocht- en schimmelproblemen tot gevolg. Palen, die door drogere omstandigheden paalrot kunnen ontwikkelen, zetten huiseigenaren voor een uitdaging.
Waterschappen en woningcorporaties spelen een cruciale rol bij het aanpakken van funderingsproblemen. KCAF en Vereniging Eigen Huis dringen aan op politieke maatregelen. Simon Vrijsen van Vereniging Eigen Huis vindt dat huiseigenaren steun moeten krijgen. "De overheid kan niet altijd financieel bijspringen, maar de onzekerheid door de hoge kosten is groot", zegt hij. "Huiseigenaren hebben geen invloed op de oorzaken en kunnen zich hier niet tegen verzekeren." Volgens de Autoriteit Financiële Markten zou het herstel voor alle funderingsprobleemwoningen meer dan 11 miljard euro kosten. Sommige huiseigenaren kunnen deze kosten zelf dragen, bijvoorbeeld door hun hypotheek te verhogen, maar zo'n 75.000 kunnen dat mogelijk niet.
